December 2016 Nr. 21: Brachy therapie

Brachy therapie met slechts een enkele dosis


Op 16 november 2016 is Shafak Aluwini gepromoveerd. De titel van zijn proefschrift luidt Hypofractionated radiotherapy for prostate cancer: How far can we go? Om daar aan de lezers van Nieuws enige toelichting op te kunnen geven sprak de redactie met dokter Aluwini.

Wanneer prostaatkanker wordt behandeld met uitwendige bestraling, dan volgen er standaard 36 – 39 bestralingen, met evenzovele malen een ziekenhuisbezoek. Er wordt al geruime tijd onderzocht of dat aantal bestralingen kan worden beperkt. Het prostaatcentrum waar dokter Aluwini aan verbonden is biedt daartoe mogelijkheden. Als je een hoog risico kanker hebt dan kun je deelnemen aan de Probach studie waarbij een arm van de studie de combinatie behandeling biedt van eenmalige brachy bestraling gevolgd door 20 uitwendige bestralingen. De studie loopt nog steeds (wij schreven daarover in Nieuws nr. 11 van juni 2014), er kunnen nog 100 patiënten in de studie worden opgenomen.

Bij een gunstige vorm van prostaat kanker kan een behandeling met HDR inwendige bestraling (twee dagen) of met Cyberknife robot bestraling (vier dagen in een week) een korte en zeer nauwkeurige behandeling bieden. Deze behandelingen worden al jaren in het Erasmus MC geboden door dr. Aluwini.

Momenteel wordt in het Erasmus MC onder leiding van dr. Aluwini onderzocht of het verantwoord is om met slechts eenmalige brachy bestraling te volstaan. Dat is de PROGRESS studie (PROstate hiGh dose RatE Single fraction Study). In juli jl. is de eerste patiënt behandeld, inmiddels zijn er al drie gevolgd en nummer vijf is in aantocht. De eerste 10 worden bestraald met 19 Gy, als dat goed gaat dan worden de volgende 10 bestraald met 19,5 Gy en als ook dat goed gaat de laatste 10 met 20 Gy. Zo’n op het oog kleine stap van 0,5 Gy is te vergelijken met twee of drie extra externe bestralingen, wat relevant kan zijn voor de controle van de kanker.

Hoe gaat zo’n one dose bestraling in zijn werk?

Aluwini: ‘eerst wordt er een speciale CT scan gemaakt waardoor de locatie van de prostaat binnen het bekken goed wordt gedefinieerd. De brachy naalden moeten de prostaat immers wel goed kunnen bereiken. Het bekken mag niet in de weg zitten. Als de patiënt geschikt is bevonden voor de brachy dan volgt een MRI van de prostaat. De dag behandeling begint met een rug prik waarna de katheters geplaatst worden in de prostaat. Vervolgens de bestraling gedurende 25 minuten. Na verwijdering van de katheters mag de patiënt alweer naar huis! De behandelde patiënten zijn heel tevreden met die behandeling in 1 dag. Tot nu toe blijken de bijwerkingen mee te vallen, maar de tijd voor een oordeel daarover is nog te kort. Patiënten worden goed gevolgd met zelf in te vullen uitgebreide vragenlijsten over ondermeer eventuele incontinentie en impotentie.’

Kan iedereen voor deze behandeling in aanmerking komen?

Aluwini: ‘neen, mensen die al veel plasproblemen hebben moet je dit niet aandoen. Ook prostaten groter dan 50cc kunnen niet behandeld worden met brachy, tenzij uit de CT-scan zou blijken dat die grote prostaat toch heel goed bereikbaar is.’

Kun je deze ‘one dose brachy’ inzetten als focale therapie?

Dr. Aluwini: ‘daar ben ik geen voorstander van. Meestal zit er in de prostaat meer dan alleen de op dat moment zichtbare tumor. Behandel je alleen de tumor, dan gaan andere plekjes later
toch alsnog problemen geven. Beter is het om de hele prostaat te behandelen, want dan loop je dat risico niet meer en voor de patiënt maakt het niets uit, aangezien de eenmalige fractie toch al de hele prostaat behandelt en weinig bijwerkingen veroorzaakt.’ Aan het slot van ons gesprek vertelt dokter Aluwini hoe hij zijn missie ziet: ‘de behandeling moet hard zijn voor de kanker, maar mild voor de patiënt. Met al onze onderzoekingen en vernieuwingen staat de kwaliteit van leven van de patiënt na de behandeling voorop. Al sinds 2007 monitoren wij dat bij al onze patiënten via de periodiek in te vullen vragenlijsten.

Bron: Mijn Gezondheidsgids