MRIdian
Het MRIdian apparaat (copyright Digidaan)

Goed nieuws over revolutionair bestralingsapparaat, Tweede MRIdian bij VUmc

Uit Nieuws 27

Over de komst van de MRIdian schreven wij in Nieuws (september 2016) dat het VUmc Cancer Center te Amsterdam als eerste in Europa de beschikking kreeg over dit revolutionaire  bestralingsapparaat, waarin de bestraling ‘gestuurd’ wordt door live MRI-beelden. De patiënt wordt daarin slechts vijf maal bestraald met een hogere dosis per keer. Onderzocht zou worden of er met dit apparaat minder last van bijwerkingen bereikt kan worden. 

In april 2018 sprak de redactie van Nieuws met de radiotherapeuten Dr. Frank Lagerwaard en Dr. Anna Bruynzeel. Die zijn onverminderd enthousiast en hadden goed nieuws te melden:

  • zojuist is de 100ste patiënt in onderzoeksverband behandeld. Meer patiënten zijn er voor het onderzoek niet nodig, maar ook buiten het onderzoek om kunnen patiënten zich voor behandeling (laten) melden.
  • vanwege de gunstige resultaten is in april 2018 een tweede MRIdian apparaat in gebruik genomen.

De bestraling in de MRI is bedoeld om nauwkeuriger te bestralen, door de bewegingen van de prostaat tijdens het bestralen te kunnen volgen. De prostaat ligt namelijk nooit stil. Als gevolg van  blaasvulling en door endeldarm gassen die de prostaat verplaatsen.

Door het gebruik van de MRI is het plaatsen van goudmarkers in de prostaat niet nodig

Wanneer in de MRIdian de bestraling een klein beetje naast de prostaat zou komen, dan schakelt het apparaat zichzelf uit. Na herpositionering kan de behandeling dan weer worden voortgezet.

crew VUmc Cancer Center

De crew van het VUmc Cancer Center (copyright Digidaan)

In het inmiddels afgesloten  onderzoek naar het optreden van bijwerkingen wordt elke patiënt 1 jaar lang gevolgd om bijwerkingen vast te leggen. De definitieve resultaten van de studie zullen  vanwege de benodigde nacontrole van een jaar pas begin 2019 bekend zijn. Op basis van de tientallen inmiddels reeds een jaar gevolgde patiënten hebben Frank en Anna de stellige indruk dat er voor de patiënt voordelen te behalen zijn met de MRIdian.

Voordelen

De patiënt hoeft nu maar vijf keer bestraald te worden in een tijdsbestek van 2 weken. Die bestraling met 5 x 7,25 Gy is even effectief gebleken als een langdurige bestraling van 7 weken of langer. Door het gebruik van de MRI is het plaatsen van goudmarkers in de prostaat niet nodig, dat betekent allemaal meer gemak voor de patiënt.

Over de bijwerkingen hebben zij met betrekking tot incontinentie problemen de indruk dat deze over het geheel genomen minder ernstig zijn. Typerend is wel dat er zich in de eerste weken meer plasklachten voordoen dan gebruikelijk, maar dat verbetert zich al snel. Na zes weken zijn deze plasklachten over het algemeen al duidelijk afgenomen. Maar beter dan het niveau van de plasklachten vóór de bestraling wordt het natuurlijk niet.

Bij patiënten die elders bestraald zijn komen er nog wel eens endeldarm problemen voor, als nevenschade van de bestraling. Bij de MRIdian komt dat probleem naar de eerste indruk vrijwel niet  voor. Over de bijwerkingen op het vlak van seksueel (dis)functioneren valt niet veel te zeggen doordat ongeveer 90% van de behandelde patiënten rondom de bestraling nog een hormoonbehandeling krijgen en de effecten daarvan maskeren uiteraard eventuele bestralingsbijwerkingen.

Ervaringen

De korte intensieve bestralingsmethode in vijf keer is niet uniek, in de USA wordt zo’n 5 tot 10% van alle bestralingen op deze manier uitgevoerd. De MRI-gestuurde techniek is zo nieuw dat deze elders in Europa alleen nog maar in Heidelberg en Rome toegepast wordt. In Amsterdam zijn in totaal inmiddels bijna 300 patiënten behandeld, dus niet alleen voor prostaatkanker. Dat er nu een tweede apparaat bijkomt geeft al aan dat men tevreden is met de werkwijze en de ermee te bereiken resultaten.

De komst van een tweede apparaat geeft aan dat men tevreden is met de werkwijze en de resultaten

Wordt de behandeling vergoed? Tegenover het voordeel dat de behandeling in slechts 2 weken plaatsvindt staat dat de bestraling zelf meer aandacht en tijd vraagt van de ziekenhuismedewerkers en dat er continu een dokter bij aanwezig moet zijn. De behandeling in Amsterdam wordt via de reguliere zorgverzekering vergoed. Goed nieuws dus voor onze lotgenoten die voor behandeling met externe bestraling gaan.

Kan iedereen in Amsterdam terecht?

Er zijn patiënten voor wie de MRIdian bestraling niet zo geschikt is. Dat zijn bijv. mensen die claustrofobisch zijn en daardoor de MRI niet kunnen verdragen,
of mensen met een pacemaker of andere elektronische implantaten. Daarnaast bestaan er meer algemene beperkingen  voor de korte intensieve bestraling, zoals ernstige plasklachten bij de diagnose, of te uitgebreide prostaatkanker. Ook de afstand tot Amsterdam kan een belemmering vormen, hoewel in totaal slechts zes bezoeken hoeven worden afgelegd. Belangstellenden kunnen via de eigen arts contact opnemen met het VUmc Cancer Center, waar de deur wijd open staat om meer patiënten te behandelen.