skip to Main Content

Nieuwe techniek veelbelovend

Voor de behandeling van prostaatkanker zijn er diverse methoden. Voor tumoren in een beginstadium kan gekozen worden tussen waakzaam afwachten, een operatie, uitwendige bestraling of inwendige bestraling (brachytherapie).

Brachytherapie

Ongeveer 10% van de patiënten kiest voor brachytherapie. Er zijn twee methoden voor brachytherapie. De eerste is het inbrengen van radioactieve jodium-125 bronnen in de prostaat (Low-Dose Rate). Dit zijn kleine staafjes van zo’n 5 mm lang die permanent in de prostaat gebracht worden. De radioactieve straling bestrijdt in een aantal weken de kwaadaardige tumor. De tweede vorm wordt gedaan middels het plaatsen van buisjes in de prostaat waarin een High-Dose Rate iridium-192 radioactieve bron ingebracht wordt. Met deze techniek wordt in de regel twee kortdurende bestralingen gegeven. Deze High-Dose Rate radioactieve bron blijft niet permanent in het lichaam maar alleen gedurende de kortdurende bestraling.

Omdat met brachytherapie de radioactieve bronnen in de prostaat geplaatst worden is het mogelijk om zeer plaatselijk de bestralingsdosis te geven. Daarbij is de dosis rondom de bronnen zeer hoog, hetgeen ook het succes van brachytherapie verklaart.

Bijwerkingen

Brachytherapie, net als iedere andere behandeling, geeft ook bijwerkingen. Vanwege de lage dosis op de endeldarm is de kans op blijvende bijwerkingen aan de endeldarm gering. Ongeveer vijf procent van de patiënten heeft last van bv. bloed bij de ontlasting. Meer kans is op blijvende plasklachten in de vorm van zwakke plasstraal, vaak plassen en/of het plassen niet kunnen uitstellen. Deze klachten komen door o.a. de hoge dosis op de plasbuis. Een derde, vaak gehoorde klacht, is verminderde erecties bij ongeveer 50% van de behandelde patienten. De erecties zijn minder stevig of zijn van korte duur en in een aantal gevallen zelfs volledig afwezig. In de spreekkamer wordt deze klacht vaak besproken, met name als blijkt dat de kanker onder controle is en de gevolgen van behandeling langzamerhand naar voren komen. Echter, niet alle mannen durven hierover te praten. Een aantal patiënten heeft baat bij gebruik van medicatie om de erecties te stimuleren, echter bij lange na niet iedereen.

POWER-studie

Het Amsterdam Universitair Medische Centra en de UroGEC groep (Europese urologische brachytherapievereniging) hebben het initiatief genomen om onderzoek te doen naar verminderen van de bijwerkingen bij brachytherapie en met name de erectiestoornissen. Voor de erectie is het onder andere van belang dat de zogenaamde neurovasculaire bundel intact is. De neurovasculaire bundel is een netwerk van bloedvaten en zenuwen die ter weerszijde van de prostaat naar de penis gaat. Beschadiging van de neurovasculaire bundel door bestraling kan erectiestoornissen veroorzaken.

De gebruikelijke techniek voor brachytherapie is om de gehele prostaat te behandelen. In de POWER studie (Partial Or Whole gland for ERections) wordt onderzocht of een andere behandelingsmethode minder gevolgen heeft op de erecties. In deze studie krijgt de helft van de patiënten brachytherapie maar op één helft van de prostaat (zgn. focale brachytherapie). Op deze manier wordt de neurovasculaire bundel aan de andere zijde van de prostaat gespaard en hopelijk is dat genoeg om de erecties te behouden.

Om in aanmerking te komen voor een halfzijdige bestraling van de prostaat is het belangrijk dat de tumor zich aan één kant van de prostaat bevindt. Dit kan vastgesteld worden middels een multiparametrische MRI en het nemen van biopten (weefselstukjes) uit de prostaat. Andere belangrijke criteria zijn de PSA-waarde in het bloed en de agressiviteit van de tumor (zgn. Gleason score). De PSA waarde moet onder de 15-20 ng/mL zijn en de Gleason score moet 6 of 7 zijn.

Om de effectiviteit van een halfzijdige brachytherapie van de prostaat te kunnen vaststellen wordt een groep patiënten met halfzijdige prostaat brachytherapie vergeleken met een groep gehele prostaat brachytherapie. Voor patiënten die aan de POWER-studie meedoen zal het lot bepalen welke behandeling zij krijgen. Aan deze studie zullen 254 patiënten meedoen uit meerdere landen in Europa en uit Australië. Nederlandse instituten die aan de studie meedoen zijn: Academisch Medisch Centrum (Amsterdam UMC), MAASTRO Clinic (Maastricht), Radiotherapie Groep (Arnhem en Deventer) en Universitair Medisch Centrum Utrecht (Utrecht).

Patiënten krijgen voor behandeling een vragenlijst uitgereikt met vragen over eventuele klachten op het gebied van de erecties, plassen en ontlasting. Na de behandeling worden deze vragen nog meerdere keren gesteld middels de vragenlijsten zodat de onderzoekers een indruk krijgen van het effect van de behandeling op de erecties, plassen en ontlasting.

Deze studie zal antwoord geven op de vraag of het mogelijk is met halfzijdige brachytherapie de erecties te behouden bij prostaatkankerpatiënten. Tevens zal deze studie een antwoord geven over de veiligheid van deze benadering.

De studie wordt financieel gesteund door het Koning Wilhelmina fonds, Maarten van der Weijden Foundation, Deutsche Gesellschaft für Urologie en Elekta en onderschreven door de Prostaatkankerstichting. De informatie is ook te lezen op Kanker.nl (https://www.kanker.nl/trials/982-power-studie-prostaatkanker–).

Patiënten die geïnteresseerd zijn kunnen contact opnemen met de radiotherapieafdelingen van bovengenoemde centra of deze behandeling/studie bespreken met de eigen arts.

Dr. Bradley Pieters, radiotherapeut

Studiecoördinator POWER-studie

Amsterdam UMC, locatie AMC

Streamer 1

Er zijn twee methoden voor brachytherapie

Streamer 2

De erecties zijn minder stevig of zijn van korte duur

Back To Top