skip to Main Content

Gedreven urologen in het St. Antonius Ziekenhuis

 

Niet alleen in een academische ziekenhuis wordt aan wetenschappelijk onderzoek gedaan. Onderzoek en innovatie heeft ook een lange historie in het St. Antonius Ziekenhuis. Meerdere bijzondere operaties zijn voor het eerst in Nederland in het St. Antonius Ziekenhuis verricht.

Zo werd in 1959 de eerste openhartoperatie uitgevoerd, in 1980 volgde de eerste dotterbehandeling en in 1989 werd voor het eerst een longtransplantatie verricht. Urologen dr. Roderick van den Bergh en dr. Harm van Melick zetten zich actief in om ook op het gebied van oncologische urologie stappen vooruit te maken. Wij spraken met de beide urologen die na afloop van een vrijdagmiddag op de OK nog ruim tijd vrijmaakten om, gedreven als ze bleken te zijn, vragen te beantwoorden over de onderzoeken waar zij zich sterk voor maken. Die onderzoeken en behandelingen zijn mogelijk door eigen innovatie- en onderzoeksfondsen van het St. Antonius, dat ook een zogenaamd topklinisch opleidingsziekenhuis is waar artsen en verpleegkundigen worden opgeleid.

Nanoknife

Dr. Harm van Melick legt uit waarom het St. Antonius het tweede ziekenhuis is na het Amsterdam UMC waar de behandeling met de Nanoknife (zie kader) wordt aangeboden. Van Melick: ‘We hebben de apparatuur van de leverancier van het instrument in bruikleen gekregen. De behandeling wordt gefinancierd uit een innovatiefonds omdat deze nog niet vergoed wordt door zorgverzekeraars. Daarvoor moet met de EMPIRE-trial eerst wetenschappelijk aangetoond worden dat het een veilige behandeling is en dat de therapie effectief is voor de behandeling van prostaatkanker. Pas daarna kan de behandeling met de Nanoknife worden opgenomen worden in de richtlijnen. Dat kost tijd. Op deze manier kan de behandeling in ons ziekenhuis toch al aangeboden worden aan onze patiënten die daarvoor in aanmerking komen. Op 9 december jl. hebben we de eerste behandeling uitgevoerd en het eerste beeld na ruim tien behandelingen, in april 2019, is prima. De patiënten ondergaan de behandeling makkelijk. Onder algehele narcose duurt de behandeling zelf circa een half uur. Patiënten blijven een nacht onder controle in het ziekenhuis en dragen een dag tot maximaal een week een katheter.’

 

 

Bijwerkingen

Nanoknife behandeling Op de vraag wat de bijwerkingen zijn is van Melick duidelijk: ‘Eerdere studies met IRE therapie laten zien dat er nauwelijks verlies van erecties was en zeer weinig erectieproblemen. De behandelingen die wij nu doen zijn onderdeel van de EMPIRE-vervolgstudie, waarmee we een wetenschappelijke basis onder de behandeling willen leggen.

PSMA-scan bij afwachtend beleid

‘Met de PASPoRT-studie (Psma in Active Surveillance for Prostate cancer Randomized Trial) willen we de vraag beantwoorden wat de waarde is van een standaard (in plaats van ad hoc) PSMA-scan bij patiënten met een laag risico prostaatcarcinoom. Specifiek gericht op de vraag of zij in aanmerking komen voor afwachtend beleid, oftewel ‘active surveillance’, aldus Dr. Roderick van den Bergh. Met de Gallium68 PSMA/PET CT scan wordt informatie over de activiteit van weefsel op de PET-scan gecombineerd met info van de CT-scan. Doordat gelijktijdig het licht radioactieve Gallium-68 in de bloedbaan wordt gebracht en zich hecht aan het Prostaat Specifiek Membraan Antigeen (PSMA) ontstaat een heel goed beeld voor diagnostiek. PSMA is meer aanwezig daar waar meer agressiviteit in tumoren is. Zo kunnen tumoren in lymfeklieren of botten worden vastgesteld.

Wat houdt de Nanoknife of Elektroporatie (IRE) therapie in?

Lokale prostaatkanker kan met drie zogenaamde radicale behandelingen worden aangepakt: algehele prostaatverwijdering, uitwendige bestraling van de prostaat of in sommige gevallen inwendige bestraling van de prostaat. Deze behandelingen kunnen vervelende bijwerkingen hebben, waarvan de vervelendste twee incontinentie en impotentie zijn, doordat zenuwen ook beschadigd raken. De prostaatkankertumor wordt echter steeds vaker ook lokaal behandeld: alleen de tumor zelf wordt behandeld. Hierdoor komt impotentie en incontinentie veel minder voor na de behandeling. De Nanoknife behandeling van de tumor in de prostaat gebeurt niet, anders dan de naam suggereert met een mes (knife), maar met elektriciteit. Dit wordt ook wel Irreversibele Elektroporatie (IRE) Therapie genoemd. Er worden naalden rondom de tumor geplaatst in de prostaat, waartussen stroompulsen worden geleid. Dit veroorzaakt gaatjes in de celwanden, waardoor de cel leegloopt en sterft. Het lichaam ruimt de cellen zelf op. Het voordeel van deze techniek is dat er geen gebruik wordt gemaakt van hitte of kou, waardoor omliggende weefsels buiten het behandelde gebied niet of nauwelijks beschadigd raken. Alleen geselecteerde patiënten komen voor IRE in aanmerking. Enkele belangrijke criteria zijn dat de tumor binnen het kapsel gelokaliseerd is en duidelijk zichtbaar is op een MRI scan en dat de gradering van de tumor maximaal Gleason 3+4=7 is

Onderzoeksopzet PASPoRT-trial

Op de vraag waarom met de PASPoRT-studie de inzet van de PSMA-scan nu ook wordt ingezet voor laag risico patiënten is van den Bergh duidelijk: ‘Wij hebben veel ervaring opgedaan met het gebruik van de PSMA-scan als onderdeel van de PEPPER-studie (zie Nieuws nr. 26, maart 2018, red.). Wij hebben vastgesteld dat met de PSMA-scan veel beter dan voorheen bepaald kan worden of er sprake is van uitzaaiingen. Feitelijk willen wij nu onderzoeken of diezelfde techniek ons in staat kan stellen nog beter te bepalen of ‘active surveillance’ verantwoord is bij patiënten waar de tumor alleen nog lokaal aanwezig is in de prostaat zelf. De methode die wij daarvoor volgen is eenvoudig, het gaat om een gerandomiseerde studie, met twee groepen met ieder 60 patiënten. De ene groep krijgt de standaard behandeling en bij de andere groep voegen wij naast de MRI-scan tevens een PSMA PET-scan toen. Wij zijn nu bezig om de eerste patiënten te selecteren. Na afloop van de studie kunnen we zien of we door de extra PSMA PET-scan meer Gleason 7 of hogere scores vast kunnen stellen dan met de standaard behandeling. Anders gezegd, met alleen de MRI-scan missen we nog wel eens een dergelijke score en wordt een patiënt feitelijk onterecht op afwachtend beleid geplaatst. Dat willen we verbeteren!’

 

Back To Top
X