skip to Main Content

Het is bekend dat bij de behandeling van prostaatkanker verschillende bijwerkingen optreden, zoals vermoeidheid en stemmingsveranderingen.

Ook kunnen veranderingen in lichaamssamenstelling optreden, die een verhoogd risico op hart- en vaatziekten of botontkalking met zich meebrengen. Het is minder algemeen bekend dat het aanhouden van een actieve leefstijl en lichamelijke training een positief effect hebben op veel van deze gezondheidsproblemen.

Bewegen heeft niet alleen positieve effecten, het is in het algemeen ook veilig voor bijna alle mensen met (prostaat)kanker, mits juist gedoseerd. Krachttraining en duurtraining dragen bij aan een beter behoud van spiermassa en een gezond gewicht. Sprong- en torsieoefeningen dragen bij aan het behoud van sterke botten. Bovendien: hoe fitter je bent, hoe beter je een behandeling doorstaat.

Programma op maat

NEXT is een beweegprogramma, door Astellas Pharma ontwikkeld voor mensen met prostaatkanker die hormoontherapie ondergaan. Het programma is gericht op mensen die het zelfvertrouwen hebben om zelf in de sportschool te trainen en die weinig klachten of risico’s bij het bewegen hebben. Via hun medisch specialist kunnen patiënten de materialen voor dit programma opvragen.

Voor sommige mensen is een meer individueel trainingsplan nodig. Als er sprake is van risico’s, bijvoorbeeld bij uitzaaiingen in de botten, is begeleiding door een fysiotherapeut nodig. Als er klachten zijn zoals vermoeidheid kan het moeilijk zijn een actieve levensstijl aan te nemen en regelmatig te trainen. Ook dan kan een programma op maat nodig zijn.

Uit een enquête die we hielden onder leden van de Prostaatkankerstichting, bleek dat mensen met prostaatkanker verschillende belemmeringen ervaren, die het starten en volhouden van sport en beweging moeilijker maken. Veelgenoemd waren vermoeidheid, plasklachten en het hebben van klachten door andere aandoeningen dan de prostaatkanker. Een (aangepast) beweegprogramma op maat kan deze belemmeringen verminderen.

Als mensen niet weten of zelfstandig bewegen veilig en verstandig is, of dat het beter is om eerst persoonlijk advies of begeleiding van een fysiotherapeut te krijgen, kunnen ze dit met hun arts overleggen, of via een eenmalig consult met een fysiotherapeut.

Om ervoor te zorgen dat fysiotherapeuten, sportbegeleiders en buurtsportcoaches precies weten waar ze op moeten letten bij mensen met prostaatkanker, hebben de HvA en het AVL voor hen de NEXT-PRO handreikingen ontwikkeld. Deze handreikingen bevatten voor beweegprofessionals belangrijke achtergrondinformatie over prostaatkanker en de medische behandeling en bijwerkingen daarvan. Daarnaast geven ze specifieke adviezen over hoe een beweegprogramma eruit kan zien en hoe het kan worden aangepast.

Beweegadvies

Bewegen en voorkeuren voor verschillende beweeg/sportvormen zijn erg persoonlijk. De basis van het NEXT-PRO beweegprogramma is het algemene beweegadvies voor mensen met prostaatkanker:
‘Streef naar 150 minuten per week bewegen met behulp van duurtraining, aangevuld met twee sessies van ten minste 15 minuten krachttraining en sprong/torsietraining. Training onder begeleiding is in het algemeen effectiever en kan noodzakelijk zijn in verband met de veiligheid.’

Sport- en spelactiviteiten vinden veel mensen leuk. Dit soort activiteiten hebben ook een meerwaarde voor de gezondheid. Daarom wordt ook aangeraden om één keer per week een sport- en spelactiviteit in groepsverband te doen. Bij het opstellen van een beweegprogramma zal de (oncologie) fysiotherapeut of sportbegeleider proberen aan te sluiten bij deze adviezen, maar natuurlijk eerst en vooral bij de individuele doelen, wensen en het belastbaarheidsniveau van de deelnemer.

Om de fysiotherapeut of sportbegeleider te ondersteunen bij het opstellen van een zo goed mogelijk beweegprogramma, staan in de NEXT-PRO handreikingen ‘ingrediënten’ waaruit kan worden gekozen om tot een beweegprogramma op maat te komen. Met name de ‘ingrediënten’ sprongtraining en torsieoefeningen hebben specifieke gezondheidsvoordelen voor mensen die hormoontherapie krijgen. Het zijn de enige trainingsvormen die een positief effect hebben op de botgezondheid en ze zijn daarom erg geschikt voor het tegengaan van de bijwerkingen van hormoontherapie. Bij sprongtraining moet gedacht worden aan oefeningen zoals touwtje springen, hinkelen, springen over lage zachte horden en springen van een kleine verhoging. Torsie oefeningen worden gedaan in de vorm van loop/sprint oefeningen waarbij de deelnemer snel afremt en van richting verandert.

Botten brozer

Op het eerste gezicht lijkt het misschien geen goed idee om dit soort oefeningen te doen als de botten brozer worden. Maar onder de juiste begeleiding zijn ze veilig en juist belangrijk voor het verbeteren van de lichamelijke gezondheid, inclusief de botten.
Ook in sport en spel, zoals ‘lopend voetbal’ komen deze trainingsvormen terug. Daarom zijn in de NEXT-PRO handreiking adviezen opgenomen hoe mensen met prostaatkanker veilig deel kunnen nemen aan sport en spel. Verder geven de handreikingen informatie over voeding om de effecten van het sporten te ondersteunen.

NEXT-PRO is recent ontwikkeld en nog niet iedere fysiotherapeut of sportbegeleider is bekend met deze handreikingen. Daarom zijn we nu bezig met het organiseren van scholingen en masterclasses en zullen we een e-learning ontwikkelen. Fysiotherapeuten die zijn aangesloten bij Onconet (www.onconet.nu) weten al veel van bewegen bij kanker en zij kunnen de handreiking (gratis) verkrijgen.

Tjendo Samuel
Martijn Stuiver
Myrthe Joosten

Back To Top