Goed eten en drinken is belangrijk vóór, tijdens en na je behandeling voor prostaatkanker. Het helpt je om op gewicht en op conditie te blijven. Daardoor kun je je behandeling beter aan, herstel je sneller en voel je je beter.
Het gaat niet om één wondermiddel, maar om wat je in totaal eet en drinkt. Of voeding invloed heeft op prostaatkanker zelf, is minder duidelijk. Er zijn wel aanwijzingen, maar vaak geen hard bewijs. Wees daarom voorzichtig met stellige uitspraken over ‘goede’ of ‘slechte’ producten.
Voeding werkt het best samen met bewegen
Lees hiervoor verder op de pagina over bewegen >>
Op de website van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds staan antwoorden op veel gestelde vragen over voeding en beweging tijdens en na kanker
Over het Wereld Kanker Onderzoek Fonds
Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds is gespecialiseerd in wetenschappelijk onderzoek naar voeding, leefstijl en kanker. De bevindingen uit onderzoek vertalen zij naar voorlichting die mensen helpt bij het maken van keuzes in voeding en leefstijl. Dat doen zij in samenwerking met het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), Wageningen University and Research (WUR), en de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (LWDO).
Gezonde basis
Een gezond eetpatroon bestaat vooral uit plantaardige producten:
- veel groente en fruit, gevarieerd;
- volkorenproducten, zoals volkorenbrood en zilvervliesrijst;
- peulvruchten, noten en zaden;
- gezonde vetten, zoals olijfolie en vette vis.
Daarmee krijg je veel vezels, vitamines en mineralen binnen. Wees terughoudend met sterk bewerkt voedsel. Daar zit vaak veel zout, suiker en vet in.
Verschillende onderzoeken laten zien dat een plantaardig eetpatroon bij mannen met prostaatkanker waarschijnlijk zorgt voor betere vooruitzichten.
Koolhydraten zijn niet slecht Soms wordt gedacht dat je bij kanker koolhydraten moet vermijden. Dat klopt niet. Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie. Kies vooral voor gezonde koolhydraten, zoals volkorenbrood, zilvervliesrijst, peulvruchten en aardappelen. Toegevoegde suikers kun je beter beperken, voor je algemene gezondheid.
Eiwit, spieren en gewicht
Eet voldoende eiwit Eiwitten zijn de bouwstoffen van je spieren. Door kanker en de behandeling heb je meer eiwit nodig om te herstellen. Voldoende eiwit helpt om spierafbraak tegen te gaan, zeker als je ook beweegt. Het advies bij kanker is dagelijks 1,2 tot 1,5 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht. Eiwit zit onder andere in vis, kip, eieren, zuivel, peulvruchten en noten. Tips om voldoende eiwit te eten
Let op je gewicht Probeer een gezond en stabiel gewicht te houden. Vóór en tijdens de behandeling kun je onbedoeld afvallen of aankomen. Je verliest dan gemakkelijk spieren. En je spiermassa en conditie zijn minstens zo belangrijk als het getal op de weegschaal.
Mannen met overgewicht hebben gemiddeld vaker een agressievere vorm van prostaatkanker. Mogelijk hebben ze ook meer kans dat de ziekte terugkomt of verergert. Hoe groot de invloed van gewicht precies is, is nog niet duidelijk.
Bij hormoontherapie Hormoontherapie verandert je lichaam. Veel mannen krijgen meer lichaamsvet, verliezen spiermassa en komen aan. Juist dan is het extra belangrijk om goed te eten en te bewegen. Lees meer over hormonale therapie
Lukt het niet om een gezond gewicht te bereiken of te houden? Bespreek het met je behandelaar, een diëtist of fysiotherapeut. Soms kom je in aanmerking voor een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI): een programma waarin je werkt aan voeding, bewegen en gedrag.
Voeding en prostaatkanker
Over een aantal voedingsmiddelen worden vaak vragen gesteld bij prostaatkanker. Dit weten we nu.
| Wat weten we? | Advies | |
|---|---|---|
| Tomaten | Tomaten bevatten lycopeen. Een onderzoek laat zien dat gepureerde tomaten de groei van prostaatkanker mogelijk kunnen remmen. | Lycopeen neem je het best op uit verwarmde, gepureerde tomaten, zoals tomatensoep of tomatensaus met tomatenpuree. |
| Vette vis | Vette vis bevat omega-3-vetzuren. Die maakt je lichaam niet zelf aan. | Eet minstens één keer per week vette vis, zoals makreel, haring, zalm of sardines. Omega-3 zit ook in lijnzaad, chiazaad en walnoten. |
| Zuivel | Héél veel zuivel lijkt ongunstig. Normale hoeveelheden zijn geen probleem en leveren eiwit en calcium. | Gebruik zuivel met mate. Je hoeft het niet te schrappen. |
| Rood en bewerkt vlees | Geen overtuigend bewijs voor invloed op prostaatkanker. | Beperk het voor je algemene gezondheid. Wissel af met vis, peulvruchten en kip. |
| Suiker | Geen overtuigend bewijs voor invloed op prostaatkanker. | Beperk toegevoegde suikers voor je algemene gezondheid. |
Supplementen
Veel mannen vragen zich af of supplementen kunnen helpen. Op dit moment is er weinig bewijs dat vitamines, mineralen of kruidenpreparaten de groei van prostaatkanker remmen of de kans op terugkeer verkleinen.
Eet je gezond en gevarieerd? Dan heb je meestal geen supplementen nodig. Meer is bovendien niet altijd beter: van sommige vitamines en mineralen zijn hoge doses juist schadelijk.
- Vitamine D is belangrijk voor je botten en spieren. Mannen met een lage vitamine D-waarde hebben gemiddeld minder gunstige uitkomsten, maar dat betekent niet dat extra vitamine D helpt. Denk je dat je een tekort hebt? Overleg met je huisarts of behandelaar. Voor veel mensen boven de 70 geldt al een algemeen advies om extra vitamine D te nemen.
- Calcium is belangrijk voor je botten. Meestal haal je genoeg uit je voeding. Bespreek met je behandelaar of extra calcium voor jou zinvol is, bijvoorbeeld bij hormoontherapie.
- Selenium helpt niet om prostaatkanker te voorkomen of te behandelen. Een tekort is in Nederland zeldzaam.
- Kruidenpreparaten en natuurlijke middelen hebben meestal geen bewezen effect. Sommige kunnen zelfs invloed hebben op je medicijnen of behandeling.
Bespreek het gebruik van supplementen of kruidenproducten altijd met je behandelaar.
Lees ook: Heeft gebruik van voedingssupplementen zin?
Drinken en alcohol
Drink voldoende Drink 1,5 tot 2 liter per dag. Water is de beste keuze, maar ook zwarte koffie en (kruiden)thee tellen mee. Soms is meer drinken nodig, bijvoorbeeld bij bepaalde chemotherapie. Vraag je arts of verpleegkundige wat voor jou geldt.
Merk je dat koffie, zwarte thee of cola je blaas prikkelen? Beperk dan dranken met cafeïne. Dat kan schelen bij plasklachten of urineverlies. Lees meer over incontinentie
Alcohol Er is geen overtuigend bewijs dat alcohol invloed heeft op prostaatkanker. Voor je algemene gezondheid is het wel verstandig om minder te drinken. Alcohol vlak voor het slapen kan ook je nachtrust verstoren.
Klachten en hulp van een diëtist
Rond je behandeling kun je last krijgen van klachten die het eten moeilijker maken. Bijvoorbeeld minder eetlust, vermoeidheid of darmklachten na bestraling. Als je daardoor minder eet, kan je conditie achteruitgaan. Op de website van het WKOF lees je wat je kunt doen bij voedingsklachten.
Vraag hulp van een diëtist Val je af of kom je aan? Of heb je klachten waardoor eten lastig is? Vraag dan persoonlijk advies aan een diëtist met kennis van kanker. Je kunt zonder verwijzing naar een diëtist.
Zoek een oncologiediëtist bij jou in de buurt
Vragen over voeding en kanker?
Lees antwoorden op Wkof.nl/voedingenkanker.
Luistertip
Het Antoni van Leeuwenhoek heeft een podcastserie ‘Kanker wat eet je dan….’ gemaakt over voeding en beweging en kanker. Kijk welke onderwerpen er zijn om te beluisteren >>