Hormonale therapie

Hormonale therapie bij prostaatkanker

Hormonale therapie, ook wel hormoontherapie of androgeendeprivatietherapie (ADT) genoemd, is een van de belangrijkste behandelingen bij prostaatkanker. Op deze pagina lees je hoe de behandeling werkt, welke vormen er zijn en wat de mogelijke gevolgen zijn.

Wat is hormonale therapie?

Prostaatkankercellen hebben het mannelijke hormoon testosteron nodig om te groeien. Hormonale therapie verlaagt het testosterongehalte in je lichaam, of blokkeert de werking ervan. Daardoor krijgen de kankercellen als het ware minder “brandstof”: de tumor kan hierdoor krimpen, de groei stopt, of verloopt veel langzamer.

Hormonale therapie geneest prostaatkanker meestal niet, maar kan de ziekte wel langdurig onder controle houden en klachten verminderen. De behandeling wordt daarom ook wel castratietherapie genoemd (chemisch of chirurgisch), al gebruiken artsen meestal de term hormoontherapie of ADT.

Wanneer krijg je hormonale therapie?

Hormonale therapie wordt vooral ingezet:

• bij uitgezaaide prostaatkanker, om de ziekte te remmen en klachten te verminderen
• als (tijdelijke) aanvulling op bestraling bij lokaal uitgebreide prostaatkanker, meestal voor 6 tot 24 maanden, om de bestraling beter te laten werken
• als de prostaatkanker terugkomt na een eerdere operatie of bestraling

Welke vormen zijn er?

Er zijn verschillende manieren om de werking van testosteron te verminderen:

• Injecties (LHRH-agonisten of -antagonisten). De meest gebruikte vorm. Deze injecties zorgen ervoor dat je lichaam bijna geen testosteron meer aanmaakt. Je krijgt de injectie eens per maand tot eens per zes maanden, meestal via de huisarts of het ziekenhuis.
• Tabletten (androgeenreceptorremmers). Deze blokkeren de werking van testosteron op de kankercel zelf, vaak in combinatie met een andere vorm van hormoontherapie.
• Operatieve verwijdering van de teelballen (orchidectomie). Hierbij worden beide teelballen operatief verwijderd, wat zorgt voor een snelle en blijvende daling van testosteron. Dit is een eenmalige ingreep die medisch gezien niet zwaar is, maar emotioneel wel impact kan hebben.

Je arts bepaalt samen met jou welke vorm het beste past bij jouw situatie, gezondheid en persoonlijke voorkeuren.

Mogelijke gevolgen en bijwerkingen

Omdat hormonale therapie de werking van testosteron in je hele lichaam beïnvloedt, kun je last krijgen van verschillende bijwerkingen:

• Seksuele klachten. Verminderd libido en erectieproblemen komen vaak voor.
• Opvliegers en zweten. Net als bij overgangsklachten.
• Vermoeidheid.
• Spierverlies en gewichtstoename. Regelmatige lichaamsbeweging, met name kracht- en conditietraining, helpt om spiermassa en energie te behouden.
• Botontkalking (osteoporose). Je arts kan botversterkende middelen overwegen.
• Stemmingsveranderingen en concentratieproblemen.
• Verhoogd risico op suikerziekte en hart- en vaatziekten.

Niet iedereen krijgt dezelfde bijwerkingen, en niet alles komt door de behandeling zelf. Het is belangrijk om klachten zoals vermoeidheid, stemmingsveranderingen of andere impact op je dagelijks leven altijd te bespreken met je behandelend arts, zodat er waar nodig extra ondersteuning of aanpassing van de behandeling mogelijk is.

Wat kun je zelf doen?

• Beweeg regelmatig. Vooral kracht- en conditietraining helpt tegen spier- en botverlies.
• Let op je voeding. Een gezond, evenwichtig dieet kan gewichtstoename en stofwisselingsproblemen beperken.
• Bespreek veranderingen op tijd. Zowel lichamelijke klachten als veranderingen in je stemming zijn belangrijk om met je arts te delen.

Ervaringsverhalen