Skip to content

Artikel op Nu.nl op maandag 13 november 2023

Op maandag 13 november werd het artikel op Nu.nl gepubliceerd waarvoor ons bestuurslid Kees Vos en uroloog Paul Kil zijn geïnterviewd.

Bekijk het artikel op Nu.nl >>

Artikel in het Algemeen Dagblad op dinsdag 7 november 2023

Vorige week is ons bestuurslid Kees Vos geïnterviewd voor het Algemeen Dagblad. Het was geen artikel van de Prostaatkankerstichting, wij hebben alleen invloed gehad op de quotes van Kees.

Bekijk het artikel op AD.nl >>

Of lees het artikel hieronder:

Elk jaar overlijden 3000 mannen aan prostaatkanker, maar wat zijn nou de symptomen?

Het is Movember, een maand waarin aandacht wordt gevraagd voor de gezondheid van de man. Want daarover praten, dat doen veel mannen liever niet, zien artsen. Dat leidt er onder meer toe dat prostaatkanker en teelbalkanker vaak pas laat worden gesignaleerd. ,,Schaamte maakt een aandoening nog eens extra belastend.’’ Experts aan het woord over deze ‘mannenziektes’.

Wat de prostaat is of waar hij voor dient? Veel mannen hebben geen idee, merkt Kees Vos, voormalig huisarts en bestuurslid bij de Prostaatkanker Stichting. Geen goed nieuws, zegt hij, want mannen zijn zich daarmee dus ook niet bewust van het risico op prostaatkanker. ,,Veel mensen denken dat prostaatkanker een oude mannenziekte is. Jaarlijks overlijden er in Nederland zo’n drieduizend mannen aan prostaatkanker en bijna de helft van hen is bij de diagnose prostaatkanker jonger dan zeventig jaar.’’ 

Wat is de prostaat dan?
De prostaat is een klier die onder de blaas ligt, vlak voor de endeldarm. Hij maakt zaadvocht aan en trekt samen bij een zaadlozing. Veel mensen denken dat plasklachten een symptoom zijn van prostaatkanker, zegt Tom Marcelissen, als oncologisch uroloog verbonden aan Maastricht UMC+. Maar meestal zijn problemen met plassen het gevolg van een goedaardige prostaatvergroting die op de urinebuis drukt. Daarmee krijgt iedere man bij het ouder worden in bepaalde mate mee te maken.

Prostaatkanker ontstaat aan de buitenkant van de prostaat, in de klierbuisjes. De structuur van de buisjes verandert dan. Dat kan een arts soms opmerken: de prostaat voelt dan harder aan. Merk je er zelf iets van als je prostaatkanker hebt? ,,Helaas niet in de beginfase’’, zegt Vos.  ,,Je krijgt pas klachten als de kanker al is uitgezaaid: mannen hebben dan vaak eerst te maken met botpijn. Bij één op de vijf mannen is het al uitgezaaid als het wordt ontdekt. En dan is het niet meer te genezen.’’ Het goede nieuws: een groot deel van de prostaatkanker die bij patiënten wordt aangetroffen is relatief mild. Melissen: ,,Aan deze zogeheten laaggradige vorm ga je niet dood. Er sterven meer mannen mét prostaatkanker dan áán prostaatkanker.’’

PSA-test voor iedere man boven de 50?
Voor prostaatkanker bestaat een test die het Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) meet, een stofje dat in de prostaat wordt gemaakt. Zouden niet alle mannen vanaf vijftig die test moeten doen, net zoals er een bevolkingsonderzoek is om borstkanker vroeg op te sporen? Als het aan voormalig huisarts Kees Vos ligt wel. ,,Bij PSA-waarden van 3 en hoger is het goed te worden doorverwezen naar een uroloog voor verder onderzoek. Het aantal mannen dat overlijdt aan prostaatkanker kan ermee omlaag worden gebracht.’’

Oncologisch uroloog Marcelissen is terughoudender. Met een PSA-test breng je slechts de kans op prostaatkanker in kaart, zegt hij. ,,Er valt niet met zekerheid mee vast te stellen of je het hebt. Een hoge waarde kan onnodig stress en overbehandeling veroorzaken. Met prikken op PSA maak je bovendien een grote groep mannen patiënt terwijl ze nooit klachten zullen krijgen omdat ze de laaggradige vorm hebben.’’

Waar beide artsen het over eens zijn, is dat mannen een bewuste keuze moeten maken of ze wel of geen PSA-test willen doen. Daar ligt volgens Kees Vos een taak voor de huisarts. ,,Licht mannen eerlijk en open voor over de voors en tegens van vroegdiagnostiek. Dan kunnen zij zélf een keuze maken.’’

De kans om prostaatkanker te krijgen is groter als het in de naaste familie voorkomt bij mannen jonger dan 60. ,,Dan is het verstandig om te beginnen met PSA-screening vanaf het veertigste levensjaar’’, zegt Marcelissen. ,,Daarnaast is prostaatkanker bij een eerstegraads familielid überhaupt een risicofactor.’’ Ga ook in gesprek met de huisarts wanneer er in de familie sprake is van borstkanker op jonge leeftijd: borst- en prostaatkanker kunnen worden veroorzaakt door dezelfde genmutatie (BRCA2).

Jezelf checken op teelbalkanker
Ook teelbalkanker is een mannenziekte. Het komt voornamelijk voor bij jonge mannen tussen de twintig en veertig jaar, maar ook op latere leeftijd kun je de ziekte krijgen. In tegenstelling tot prostaatkanker is teelbalkanker wel bij jezelf op te sporen. Dat kan met een simpel zelfonderzoek, zegt Kees Vos. ,,Laat je ballen een voor een tussen je vingers doorglippen. Dit gaat het makkelijkst onder de douche of in bad. Het moet glad aanvoelen. Voel je een harde knobbel? Ga dan naar de huisarts.’’

Als je er bij teelbalkanker vroeg bij bent, voorkom je dat je chemotherapie en bestraling nodig hebt – Tom Marcelissen, oncologisch uroloog

Oncologisch uroloog Marcelissen raadt mannen aan dit zelfonderzoek maandelijks te doen. ,,Bij tijdige opsporing is de tumor namelijk heel makkelijk operatief te verwijderen. Bij uitzaaiingen is de overlevingskans ook heel groot, er sterven bijna geen mannen aan teelbalkanker. Maar als je er vroeg bij bent, voorkom je dat je chemotherapie en bestraling nodig hebt.’’

Marcelissen merkt soms dat mannen huiverig zijn voor zelfonderzoek. ,,Ze steken hun kop in het zand. Ze zijn bang dat ze iets vinden en doen het daarom maar niet. Mogelijk heeft het ook iets te maken met het taboe dat rust op kanker aan de geslachtsdelen.’’

Opvliegers en botontkalking als bijwerkingen
De behandelingen van prostaatkanker kunnen tot klachten leiden waar op zich al een taboe op rust. ,,Een aanzienlijk deel van de mannen die voor prostaatkanker worden behandeld krijgt te maken met impotentie, plasproblemen en incontinentie.’’ Ook hormoontherapie, een behandelvorm die bij een groot deel van de mannen wordt ingezet om de ziekte over de lange termijn stabiel houden, geeft vervelende bijwerkingen. ,,In wezen is het chemische castratie: we brengen het testosteron naar het nulpunt. Daardoor krijgen mannen te maken met opvliegers, botontkalking, overgewicht en depressiviteit.’’

Veel patiënten durven niet te praten over wat zij meemaken in het behandelingsproces en lijden in stilte, ziet Marcelissen. ,,Er is gelukkig al een grote slag gemaakt op het gebied van bewustwording. Onder andere dankzij Louis van Gaal die openlijk over zijn prostaatkanker en klachten sprak. Schaamte maakt een aandoening voor patiënten nog eens extra belastend. We moeten dit onderwerp bespreekbaar maken.’’

Mentale klachten stroken niet met zelfbeeld
Ook bij het derde onderwerp waar in Movember aandacht wordt gevraagd, spelen schaamte en taboe een rol: het hogere risico op suïcide bij mannen. Mannen plegen ongeveer twee keer zo vaak zelfmoord als vrouwen. Stigmatisering doet ook hier een duit in het zakje: psychische problemen worden nog altijd voornamelijk geassocieerd met vrouwen. En mentale klachten stroken niet met het beeld dat veel mannen van zichzelf hebben als ‘sterke en zelfstandige man’.

Volgens huisarts Vos is ook onwetendheid een oorzaak. ,,Sommige mannen zitten niet lekker in hun vel of hebben een alcoholverslaving, maar realiseren zich niet dat daaraan een depressie ten grondslag ligt. Over het algemeen praten mannen ook minder makkelijk over hun klachten omdat ze vinden dat ze het zelf moeten oplossen.’’ Daardoor komen ze vaak laat of helemaal niet in beeld bij hulpverlening of therapeuten. ,,Al die taboes moeten eraf. Ook hiervoor is het goed dat Movember het spotlicht richt op ‘mannenziektes’.’’

Back To Top