skip to Main Content
De auteurs van het artikel, vlnr Rogier van Stiphout, Frank Raat, Alexander van Gorp, Jelle Barentsz ontbreekt op de foto

Nieuwe techniek veelbelovend

In september 2020 verscheen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde in de rubriek ‘Nieuwe Technieken’ een artikel getiteld: ‘Robot gestuurde MRI-geleide transrectale prostaatbiopsie; een veelbelovende techniek’.

Drs. Frank Raat, radioloog in Roermond is eerste auteur en drie collega radiologen uit Roermond en Nijmegen zijn coauteur. De redactie van het Tijdschrift voor Geneeskunde vermeldt in de kantlijn dat verder onderzoek zal moeten uitwijzen of de beschreven nieuwe techniek uiteindelijk tot de gangbare medische praktijk zal gaan horen. Omdat de beschreven nieuwe techniek veelbelovend is en kan bijdragen aan het goed aanprikken van moeilijk aan te prikken tumoren, was dit voor de redactie van Nieuws aanleiding aandacht aan het artikel te besteden.

Niet bij elke verdenking is een biopsie nodig

De diagnose prostaatkanker wordt gesteld door de patholoog op grond van microscopisch onderzoek van kleine plakjes prostaatweefsel, verkregen met biopten. Biopteren gebeurt met een holle biopsienaald, die meestal via de endeldarm, in de prostaat wordt geprikt. De aanleiding voor het nemen van biopten is vaak een verhoogde PSA (prostaat specifiek antigeen) in het bloed of abnormaal aanvoelende prostaat bij rectaal onderzoek. Volgens het artikel van Raat en collega’s worden naar schatting jaarlijks in Nederland 32.000-40.000 mannen verdacht van prostaatkanker.

In de recent aangepaste richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) wordt aangeraden om bij verdenking op prostaatkanker eerst een MRI (Magnetic Resonance Imaging) van de prostaat te maken.

Naar schatting worden jaarlijks 32.000-40.000 mannen verdacht van prostaatkanker

Met hoogwaardige MRI-apparatuur en specifiek opgeleide radiologen werkzaam in MRI-prostaat expertisecentra, kan op MRI-beelden met geavanceerde software onderscheid worden gemaakt tussen niet significante en wel significante kankers. Een significante tumor is een indicatie voor een biopsie. Uit onderzoek blijkt dat bijna de helft van de patiënten na de MRI geen biopsie meer nodig heeft.

Schematische voorstelling van MRI-geleide transrectale biopsie

Beeldvorming helpt om de juiste plaats te biopteren

Voor het zo nauwkeurig mogelijk aanprikken van de tumor wordt veelal beeldvorming gebruikt. Dit gaat gewoonlijk met ultrageluid (TRUS= Trans rectal ultrasound) of ultrageluid in combinatie met MRI (TRUS-MI). Het aanprikken van de tumor gaat dan aan de hand van de gemaakte MRI-beelden en tijdens de procedure onder geleiding van ultrageluid. Ook met behulp van beeldvorming is het niet altijd eenvoudig de juiste plaats aan te prikken. Wanneer in de biopten geen tumorweefsel wordt gevonden, maar de verdenking op prostaatkanker blijft bestaan, wordt vaak opnieuw gebiopteerd.

Het artikel in NTvG meldt dat een meer nauwkeurige techniek voor het zo precies mogelijk aanprikken van de tumor op dit moment de zogenaamde ‘in-bore’ biopsietechniek is. Daarbij ligt de patiënt in het MRI-apparaat en brengt de radioloog op geleide van realtime MRI-beelden de naald manueel op de goede plaats. Bij deze in-bore techniek moet de patiënt een aantal keren in en uit het MRI-apparaat worden geschoven. Daardoor is deze procedure vaak tijdrovend en daardoor relatief duur.

De radioloog brengt op geleide van realtime MRI-beelden de naald manueel op de goede plaats

Welke voordelen heeft het?

De patiënt ligt op zijn buik in het MRI-apparaat en de robot wordt tussen de benen van de patiënt geplaatst. Zie de video op Youtube >>

Met behulp van actuele MRI-beelden kan de robot zodanig worden aangestuurd dat precies op de juiste plaats wordt geprikt.

Het artikel meldt dat de robot-gestuurde techniek meerdere voordelen heeft. De patiënt hoeft maar één keer in het MRI-apparaat worden gepositioneerd. Verder kan worden volstaan met het nemen van slechts twee biopten en niet zoals soms 6-12. En dat betekent ook minder kans op complicaties als infecties, pijn en bloedingen. De robot-gestuurde techniek kost volgens het artikel minder tijd ten opzichte van de standaardprocedures. Volgens het artikel is de gemiddelde tijd van de patiënt op de MRI-tafel 25 minuten. Verder wordt vermeld dat de techniek eenvoudiger te leren is dan de tot nu toe gebruikte handmatige methoden.

Voor welke patiënten wordt de techniek gebruikt?

Volgens het artikel wordt het nemen van robot-gestuurde MRI-geleide biopten op dit moment vooral toegepast bij patiënten met moeilijk toegankelijke tumoren of bij hele kleine afwijkingen op de MRI. Ook wordt de techniek toegepast bij patiënten die weigeren een tweede TRUS-biopsie te ondergaan. Drs. Raat voegt hier in contact met de redactie nog aan toe dat de techniek ook wordt toegepast bij patiënten waarbij op grond van MRI-beelden een hogere Gleasonscore wordt vermoed dan de bij TRUS-biopsie gevonden 3+3. Uit de resultaten bleek dat in de groep patiënten die een TRUS met biopsie had ondergaan en waar niets uitkwam, in ruim 50% van de gevallen wél prostaatkanker werd gevonden waarvan de helft in een agressieve vorm.

Wat zijn de verwachtingen?

De beschikbaarheid van de robot-gestuurde MRI-geleide biopsie is op dit moment nog beperkt. In het Laurentiusziekenhuis in Roermond wordt jaarlijks bij ongeveer 120 patiënten robot gestuurde biopten genomen en in Nijmegen 150-175. In aanvulling op het artikel in NTvG meldt de firma Soteria-Medical dat inmiddels ook in het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft een robot-gestuurd apparaat is geïnstalleerd.

In het artikel in NTvG zegt drs. Raat te verwachten dat technieken voor doelgerichte biopsieën (TRUS en TRUS-MI) op steeds meer plaatsen zullen worden toegepast. Drs. Raat verwacht verder dat in steeds meer expertcentra de in-bore MRI-techniek zal worden ingezet. Omdat de robot gestuurde techniek tijdsefficiënter is dan de handmatige methoden zal deze techniek hoogstwaarschijnlijk in de toekomst de manuele technieken steeds meer gaan vervangen.

Referentie:

Raat HPJ (Frank), Rogier S.A. van Stiphout, Alexander C.F. van Gorp en Jelle Barentsz

Robotgestuurde MRI-geleide transrectale prostaatbiopsie. Ned. Tijdschr. Gen. 2020; 164: D4815

Dankzegging:

Met dank aan Soteria Medical voor het beschikbaar stellen van de figuren en Drs. Frank Raat voor zijn inhoudelijke bijdrage en adviezen.

Back To Top