skip to Main Content

Theranostiscs met Lutetium-177-PSMA behandeling

In het UMC Utrecht zochten wij nucleair geneeskundige Prof. dr. Marnix Lam op.
In 2016 behandelde Lam een uitbehandelde prostaatkankerpatiënt voor het eerst met Lutetium-177-PSMA.
Wij zijn benieuwd naar zijn ervaringen nu er in Utrecht inmiddels meer dan 100 mannen behandeld zijn met Lutetium-177-PSMA.

Wie komen in aanmerking voor de behandeling?
Lam: ‘Uitbehandelde prostaatkankerpatiënten komen in aanmerking. Het zijn patiënten die met chemotherapie en een lijn hormoontherapie te maken hebben gehad. Iemand is uitbehandeld als hij samen met zijn  behandelaar vaststelt dat verdere behandeling volgens de officiële behandelprotocollen niet meer gewenst of mogelijk is. Dat kan bijvoorbeeld zijn bij de afweging of een behandeling met Cabazitaxel bij een castratieresistente patiënt met uitzaaiingen nog een optie is. Als een eerdere behandeling met Docetaxel veel bijwerkingen opleverde kan dat reden zijn om van die behandeling als vervolgbehandeling af te zien omdat Cabazitaxel vaak toch al belastend is.’

Wat is theranostics?
Marnix Lam noemt de Lutetium-177-PSMA behandeling een voorbeeld van theranostics, het combineren van diagnose en behandeling. Met een PSMA PET-scan gecombineerd met het licht radioactieve gallium-68 wordt eerst een beeld gemaakt van de patiënt om te kijken of kankercellen zichtbaar worden en of een behandeling kansrijk is. In zo’n 10 procent van de gevallen wordt op basis van deze beeldvorming vastgesteld dat de behandeling geen zin heeft. Bij die patiënten ‘plakt’ de PSMA niet aan de receptor van de kankercel (en wordt dus niet zichtbaar op de scan). PSMA gecombineerd met Lutetium-177 zal dan ook niet ‘plakken’ en dus niet werken. In het verdere verloop van de behandeling blijft die beeldvorming verder belangrijk: het zegt namelijk, samen met bijvoorbeeld de PSA-waarde, iets over het effect van de behandeling. Lam: ‘Soms zie je bij een patiënt bij beeldvorming een zodanig verbetering dat we besluiten om bijvoorbeeld maar eens even te wachten met een reeds geplande kuur om eerst eens te zien hoe stabiel dat beeld en de PSA-waarde blijft.’

Waarom eerst een studie?
‘Wij zijn het medicijn eerst zelf gaan maken om de eerste behandelingen te kunnen doen, inmiddels doen we mee aan de internationale VISION-studie. In die studie wordt gekeken naar het effect van de Lutetium-177-PSMA behandeling bij patiënten die eerst zowel chemotherapie als hormoontherapie hebben gehad. Bij deze studie krijgt op basis van loting 2/3 van de patiënten de behandeling en 1/3 niet. Die groep vormt de controlegroep. Ik verwacht dat de studie aan het eind van het jaar al vol zit. Ik denk dat het krachtiger is dan alles dat we tot nu toe als behandeling hadden maar dat moeten we wetenschappelijk bewijzen.’ aldus Lam. ‘Als de resultaten van deze studie goed zijn dan kan vervolgens Europese registratie plaats vinden. In Nederland kan het dan in het basispakket opgenomen worden als de autoriteiten dat goed vinden. Op dat moment wordt het breed toegankelijk.’

Wat zijn uw bevindingen tot nu toe?
Een bevlogen Lam somt in rap tempo op: ‘Ieder individu is anders maar in het algemeen zie je dat de PSA-waarde fors zakt, de beelden verbeteren, de patiënt zich beter voelt, mobieler wordt en minder pijnstilling nodig heeft. Als bijwerking ervaren veel patiënten een milde vorm van een droge mond. Dat komt omdat het PSMA niet alleen de foute kankercellen weet te vinden maar helaas ook de speekselklieren. Maar dat is het
over het algemeen dan ook.We zoeken nu naar manieren om die bijwerking te verminderen. De balans tussen effect en bijwerkingen is relatief gunstig als ik dat vergelijk met veel andere onderzoeken waar ik bij betrokken ben. Welke extra overlevingswinst de behandeling oplevert kunnen we pas na verloop van tijd zien uiteraard.’

Back To Top
X