skip to Main Content

Wat geeft het beste resultaat?

Eindelijk duidelijk welke behandelvolgorde het beste is bij uitgezaaide prostaatkanker. Bij uitgezaaide of terugkerende prostaatkanker (PK) werd en wordt vaak als eerste een hormoontherapie gegeven.

PK-cellen worden mede gevoed door het hormoon testosteron. Een hormonale behandeling heeft als doel de aanmaak van testosteron te blokkeren, een chemische castratiebehandeling. PK-cellen worden dan niet meer gevoed en raken in een soort ‘slaapstand’ of sterven zelfs gedeeltelijk af.

Bij enkele patiënten werkt dit langdurig maar bij de meeste patiënten vinden PK-cellen andere wegen om zich te voeden en gaat de tumor na verloop van tijd weer groeien. Deze patiënten zijn dan ‘castratieresistent’ geworden (mCRPC). Merkbaar aan een weer oplopende PSA (Prostaat Specifiek Antigeen). Als volgende middel (2e lijn) wordt vaak gekozen voor een chemobehandeling. Docetaxel of cabazitaxel. In Nederland wordt meestal als eerste gekozen voor docetaxel. Taxel verwijst naar de Taxusplant, een veelgebruikte conifeer. De bladeren en vooral de zaden bevatten het hoogst giftige taxine, een grondstof voor chemobehandeling.

OOK DE GEMIDDELDE OVERLEVING WAS SIGNIFICANT BETER

Kankercel ongevoelig maken

Ook na een chemobehandeling zal op een gegeven moment de PSA weer oplopen; een teken dat de tumor weer groeit. Als 3e lijns behandeling wordt dan vaak een ‘androgeenblokker’ ingezet. Omdat Eindelijk duidelijk welke behandelvolgorde het beste is bij uitgezaaide prostaatkanker Wat geeft het beste resultaat? OOK DE GEMIDDELDE OVERLEVING WAS SIGNIFICANT BETER 30 patiënten die castratieresistent zijn geworden niet of nauwelijks op hormoontherapie meer reageren wordt een ‘anti-androgeen’ middel (AR) ingezet. Dit middel maakt de kankercel ongevoelig voor testosteron. AR middelen voor PK zijn enzalutamide en abiraterone. Enzalutamide blokkeert de ‘receptor’ waardoor testosteron geen voedsel meer is voor de PK-cellen. Arbiraterone legt ook de resterende testosteronproductie vanuit de bijnieren stil. Omdat beide middelen hetzelfde aangrijpingspunt hebben, is de werkzaamheid van het tweede middel meestal gering als het eerste middel niet werkt of is uitgewerkt. Behandeling van deze middelen direct na elkaar heeft weinig zin. Dus geen abiraterone direct na enzalutamide of andersom. Omdat chemotherapie per infuus wordt gegeven en de AR middelen met een pil wordt ook wel eerst gestart met een AR middel omdat dit als minder belastend wordt ervaren. Ook de bijwerkingen zijn verschillend bij beide soorten middelen.

OOK NA EEN CHEMOBEHANDELING ZAL OP EEN GEGEVEN MOMENT DE PSA WEER OPLOPEN

Wat is de beste behandelvolgorde?

Prof. Ronald de Wit, internist-oncoloog, verbonden aan het ErasmusMC Kankerinstituut, heeft leiding gegeven aan de grote studie CARD waarin vijf DUOS ziekenhuizen participeerden en die in 13 landen in Europa gelopen heeft. Binnen deze studie werd onderzocht of patiënten die al abiraterone (of enzalutamide) en docetaxel hebben gehad als volgende het beste kunnen worden behandeld met cabazitaxel of toch beter met nog een andere androgeenblokker kunnen worden behandeld (abiraterone of enzalutamide). De juiste behandelvolgorde is lang een punt van twijfel geweest. Door de CARD studie lijkt daarin nu duidelijkheid te zijn gekomen.

Opnieuw chemo of toch een tweede AR remmer?

Wat doet chemotherapie cabazitaxel of een 2e AR remmer (abiraterone na enzalutamide of enzalutamide na abiraterone) na docetaxel? De vraag is dus wat geeft het beste resultaat, een tweede chemotherapie met cabazitaxel (na docetaxel) of een AR remmer die nog niet eerder was gegeven. Dus abiraterone na eerdere enzalutamide of andersom. Doel van de studie was welke behandeling de meeste kans bood op een langere ziekte-progressievrije periode en overleving. Daarnaast werd ook naar andere zaken gekeken zoals PSA-respons, bot gerelateerde complicaties, kwaliteit van leven en bijwerkingen.

Uit het onderzoek onder 255 patiënten bleek dat een tweede chemotherapie met cabazitaxel tot een twee keer zo lange ziekte-progressievrije periode leidde dan na het gebruik van een tweede AR remmer: 8 versus 3,6 maanden. Dit resultaat was ook statistisch sterk relevant. Ook de gemiddelde overleving was significant beter: 13,6 versus 11 maanden. Ook de andere punten zoals minder pijnklachten, botcomplicaties PSA respons toonden verbetering. Let wel: bovenstaande cijfers zijn gebaseerd op gemiddelden. Iedere kanker is evenals een patiënt uniek en dus kan individueel de uitkomst van persoon tot persoon verschillend zijn.

Conclusie

Voor patiënten met een uitgezaaide hormoon resistente prostaatkanker verdient een tweede chemobehandeling met cabazitaxel na docetaxel sterk de voorkeur boven een tweede behandeling met een nog niet eerder gekregen AR remmer. Deze uitkomst zal (wereldwijd) tot aanpassing van richtlijnen en behandeling van patiënten met prostaatkanker leiden. Voor meer informatie over dit onderwerp verwijzen wij naar DUOS (https://stichtingduos.nl). Informatie over DUOS kunt u ook nalezen in Nieuws nr. 24 van september 2017 bladzijde 15.

(Bovenstaand artikel is ontleend aan de Nieuwsbrief van DUOS d.d. 4 oktober 2019)

Back To Top
X