Seks en relatie

Erectieproblemen zijn een veelvoorkomende klacht na de behandeling van prostaatkanker. In veel gevallen helpt het om zo vroeg mogelijk te beginnen met zogenoemde penisrevalidatie. Dit stimuleert de doorbloeding van het zwellichaam en verkleint de kans op blijvende schade.

Er zijn verschillende behandelopties:

• Erectiepillen zoals sildenafil (Viagra), tadalafil of vardenafil;
• Injectietherapie met alprostadil, direct in de zwellichamen van de penis;
• Vacuümpomp, een hulpmiddel waarmee je handmatig een erectie opwekt;
• Bekkenfysiotherapie, gericht op het trainen van de bekkenbodemspieren;
• Penisprothese, in uitzonderlijke gevallen als andere methoden niet werken.

De keuze hangt af van je gezondheid, wensen en mate van herstel. Bespreek deze opties met je arts of een gespecialiseerde verpleegkundige. Lees meer hierover in de folder over seksualiteit bij prostaatkanker.

Hormoontherapie veroorzaakt vaak verlies van zin in seks, afname van gevoel en veranderingen in lichaamsbeeld. Opvliegers, gewichtstoename, stemmingswisselingen en vermoeidheid komen ook veel voor.

Wat kan helpen:

• Gesprekken met een seksuoloog of therapeut, om met je partner (of alleen) te onderzoeken wat intimiteit voor jullie betekent;
• Mindfulness, massage of tantra, als alternatieve manieren om met je lichaam in contact te blijven;
• Intermitterende hormoontherapie, waarbij je periodes zonder behandeling hebt om tijdelijk herstel mogelijk te maken;
• Open communicatie, ook als seks (even) geen rol speelt.

Soms kan een vorm van seksualiteit zonder erectie of penetratie alsnog als prettig en verbindend worden ervaren. Lees meer hierover in de folder over seksualiteit bij prostaatkanker.

Nee, zenuwherstellende operaties bestaan helaas niet. Als de zenuwen beschadigd of verwijderd zijn tijdens de operatie, kunnen ze niet opnieuw aangegroeid worden. Wel kan bekkenfysiotherapie of erectierevalidatie helpen om functies deels te herstellen.

Absoluut. Tepels zijn bij veel mensen gevoelige, erogene zones. Door aanraking, massage of streling kan opwinding toenemen en kan dat ook helpen bij het krijgen van een erectie.

Dat komt vaak voor. Een ochtenderectie ontstaat meestal spontaan (bijv. door een volle blaas of natuurlijke hormoonpieken). Bij seks met een partner spelen spanning, emoties en verwachtingen een grotere rol. Een seksuoloog kan helpen om dit samen te onderzoeken.

Ja, zeker. Door de bekkenbodemspieren te trainen verbeter je de doorbloeding en de controle over de spieren die nodig zijn voor een erectie. Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut kan je helpen met de juiste oefeningen.
Via www.bekkenfysiotherapie.nl/seksuele-klachten-mannen kun je een bekkenfysiotherapeut bij jou in de buurt vinden die ervaring heeft met seksuele klachten bij mannen.

Dit komt regelmatig voor na een prostaatoperatie. De sluitspier werkt soms minder goed, waardoor er tijdens opwinding wat urine kan ontsnappen. Goed uitplassen voor het vrijen of een condoom of penisring gebruiken kan helpen.

Begin zo snel mogelijk met erectierevalidatie, dus ook vóórdat er een nieuwe behandeling start. Het regelmatig stimuleren van de penis (met bijvoorbeeld een pomp of medicatie) helpt om de doorbloeding en functie te behouden.

Ja, dat kan. Veel mannen kunnen nog steeds een orgasme krijgen, ook als de erectie (nog) niet terug is of het anders aanvoelt dan vroeger.
Een orgasme ontstaat namelijk vooral door zenuwprikkels en het brein, niet door een zaadlozing of een erectie.

Dat betekent dat seksueel plezier en ontlading ook zonder erectie mogelijk zijn. Stimulatie van andere gevoelige plekken, aanraking, fantasie of zelfbevrediging kunnen hetzelfde effect hebben. Het gevoel kan anders zijn, maar het blijft een vorm van ontspanning en bevrediging.

Ja, dat kan met een vacuümpomp. Daarmee breng je tijdelijk bloed in de penis, wat de doorbloeding bevordert en het weefsel soepel houdt.

Na een prostaatoperatie kan de penis tijdelijk iets korter lijken. Regelmatig gebruik van een vacuümpomp kan dit beperken of deels herstellen doordat het de doorbloeding stimuleert.

Dat komt door druk vanuit de endeldarm op de zwellichamen van de penis. Dat kan een tijdelijke zwelling veroorzaken, maar het is geen echte erectie.

Hoe eerder je begint, hoe beter. Maar ook na langere tijd kan training met bijvoorbeeld een vacuümpomp of injecties nog helpen om weefsel en doorbloeding te verbeteren.

De meeste hulpmiddelen (zoals vacuümpompen, ringen of medicatie) worden niet standaard vergoed. Soms zijn er uitzonderingen; bespreek dit met je arts of verzekeraar.

Dat is normaal na behandeling. Blijf oefenen met stimulatie en erectiehulpmiddelen. Soms kan medicatie zoals sildenafil (Viagra) of een vacuümpomp helpen om de erectie langer te behouden.

Dat verschilt per persoon. Je arts kan bepalen wat veilig en effectief is, afhankelijk van je gezondheid, eventuele medicatie en bijwerkingen.

Nee, dat is niet mogelijk. Testosteron stimuleert de groei van prostaatkankercellen, daarom is het juist belangrijk dat hormoontherapie die productie onderdrukt.

Nee, dat heeft geen invloed. Testosteron wordt in de zaadballen aangemaakt, en dat proces staat los van erecties

Ja, injecties in de penis (zoals Androskat) kunnen ook jaren na de operatie nog worden gebruikt, zolang het weefsel goed functioneert.

Meestal binnen 10 tot 30 minuten. De duur van de erectie hangt af van de dosering en individuele reactie.

Ja, dat klopt. De mate van zenuwsparing hangt af van de ervaring van de chirurg, de operatietechniek en de locatie van de tumor.

Soms wel. In bepaalde medische situaties kan een penisprothese (operatief ingebracht implantaat) worden vergoed, maar meestal is toestemming van de verzekeraar vereist.

Dat kan in de loop van de tijd verminderen. Door bekkenbodemtraining en goed uitplassen voor het vrijen kun je dit vaak beperken.